|
UMKE
Ülkemizde doğal olaylar nedeniyle gelişen afetler sonucunda binlerce ölüm
olmuştur bu ölümlerin dağılımı:, % 65'i
depreme, % 15'i
heyelâna, % 12'si
su basmasına, % 7'si
kaya düşmesine, % 1'i de
çığ düşmesine bağlıdır.
Bu oranlardan da anlaşıldığı gibi, ülkemizde afetlere neden olan en önemli
olay depremdir.
Türkiye,topraklarının % 91'i deprem kuşağında
bulunmaktadır ve bu kuşağın çok büyük bir kısmı 1 dereceden deprem
bölgesidir.son yüz yılda ortalama her 10 -11 ayda bir hasarlı deprem olmuş ve
bu depremlerden 50 milyon insan doğrudan etkilenerek, 100 bini aşkın insan
ölmüş ve 250 bin dolayında insan ise ağır yaralanmış ve sakat kalmıştır.
Türkiye'de, afetler yaygınlık, ölümcüllük, sakatlanma ve ekonomik kayıp
ölçekleri açısından önemli ve öncelikli bir sağlık sorunudur.
Normal şartlarda çevresinin gereksinimlerini karşılayabilen bir bölge veya
şehir hastanesi, birden bire gelen depreme, sel, yangın gibi büyük doğa
olayları ile çok sayıda yaralıyı içeren afetler karşısında o an için yetersiz
kalır. Olağanüstü bu durumlarda olay yerinde ve sağlık kurumuna gelen acil
hastaları muayene edecek, yatıracak sedye bile kalmaz, mevcut hekim ve diğer
personel ihtiyacı karşılayamaz. Büyük
afetlerde olayın genişliği ve büyüklüğü ile birlikte bölgenin, hatta ülkenin imkanları yetersiz kalabilir, hatta diğer ülkelerden
yardım istenebilir.
Ülkemizde meydana gelen 17 Ağustos, 12 Kasım ve Bingöl depremlerinde son
yıllarda iyi bir düzeye gelen kurtarma hizmetlerine karşın bu ekiplerle
birlikte çalışacak, enkaz altında yaralıya ulaşıldığında bir ekip anlayışıyla
çalışan medikal kurtarma ekiplerinin olmayışı ve/veya yetersizliği sonucu
enkaz altındaki yaralılara yeterince sağlık hizmeti verilemediği görülmüştür.
Bir medikal kurtarma ekipleri tarafından enkaz altındaki hasta/yaralıya
zamanında tıbbi müdahale büyük önem taşımaktadır. Bu süre zarfında afetzedeye
zamanında tıbbi müdahale edilememesi, enkazdan çıkarılma ve sevk aracına
taşınma sırasında çağdaş teknikler kullanılamaması hayatı tehdit eden kalıcı
sağlık sorunlarının (organ kaybı, organ yetersizliği) ortaya çıkmasına neden
olabilir. Sağlık
Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu (APK) Başkanlığının
25.01.2005 tarih ve 247 sayılı yazısı ile UMKE'nin
kurulması çalışmaları başlatılmış. UMKE NEDİR ?
Projenin Gerekçesi :
Türkiye, afet türlerinin hemen tamamından, az ya da çok etkilenmektedir.
1900’lü yılların başından günümüze dek, 120 bini aşkın insan doğal olaylar
sonunda oluşan afetler nedeniyle ölmüştür. İki yüz elli bini aşkın insan ise
ağır yaralanmış ve sakat kalmıştır. Yurdumuzda doğal olaylar nedeniyle
gelişen afetler sonucunda oluşan ölümlerin, % 65’i depreme, % 15’i heyelâna,
% 12’si su basmasına, % 7’si kaya düşmesine, % 1’i de çığ düşmesine bağlıdır.
Bu oranlardan da anlaşılacağı üzere, ülkemizde afetlere neden olan en önemli
olay depremdir. Türkiye, topraklarının % 91’i , nüfusunun
% 95’i , barajlarının % 92’si, sanayisinin %92’si (%74’ü birinci derece)
deprem kuşağında bulunmaktadır.
Topraklarımızda her yıl 3000-4000 yer sarsıntısı
kaydedilmekte olup, 1900’den günümüze, 50’yi aşkın yıkımlı deprem
yaşanmıştır. Ortalama her 10 -11 ayda bir hasarlı deprem olmuş ve bu
depremlerden 50 milyon insan doğrudan etkilenerek, 100 bini aşkın insan ölmüş
ve 250 bin dolayında insan ise ağır yaralanmış ve sakat kalmıştır. Bu
depremler nedeniyle, bir milyonu aşkın bina yıkılmış, beş milyon insan evsiz
barksız kalmıştır. Binlerce işyeri kapanmış, yüzlerce sanayi hasar görmüş,
binlerce araç kaybedilmiş, binlerce hayvan telef olmuş ve değeri milyarlarca
doları bulan malzeme kaybı meydana gelmiştir. 1925’ten günümüze dek her yıl GSMH’nın %2’sinden fazlası depremin acil hasarlarını
karşılamaya harcanmıştır. Özetle, diğer afetler bir yana, tek başına deprem
yaygınlığı, çok fazla ölüm ve sakatlanmalara neden olması ve ekonomiye
getirdiği yük nedeniyle öncelikli bir sağlık sorunu olma özelliğine sahiptir.
Deprem dışında kalan, heyelan, su basması, çığ düşmesi ve benzeri olaylar sonucunda
oluşan kırım ve yıkımlar, depreme bağlı olanlar kadar büyük değil ise de, hiç
de küçümsenemeyecek boyutlardadır.
Yapay olaylar sonucunda oluşa gelen yıkım ve kırımlar, doğal olaylara bağlı
olanlardan daha da fazladır. Gerek savaşlar sırasında ve gerekse savaş öncesi
ve sonrasındaki savaşa ilişkin harcama ve kayıpların ulusun gelişmesi
önündeki en önemli engel olduğu bilinmektedir. Savaş dışında, yapay olaylara
bağlı afetlerden en önemlisi trafik ve iş kazalarıdır. 1900’lerden günümüze
dek yalnızca trafik kazalarına bağlı olarak yüz bine yakın insan yaşamını
yitirmiş yarım milyona yakın insan sakat kalmıştır. İş kazalarından meydana
gelen ölümler ve sakatlanmalar, trafik kazaları boyutunda olmasa bile, çok
büyük boyutlardadır.
Tüm bu sayılardan anlaşılacağı üzere, Türkiye’de, afetler yaygınlık,
ölümcüllük, sakatlanma ve ekonomik kayıp ölçekleri açısından önemli ve
öncelikli bir sağlık sorunudur. Normal şartlarda çevresinin gereksinimlerini
karşılayabilen bir bölge veya şehir hastanesi, birden bire gelen deprem, sel,
yangın gibi doğa olayları, hapishane-miting çatışmaları, tren çarpışması,
uçak düşmesi, dinamit-cephane infilakı gibi çok sayıda yaralıyı içeren
afetler karşısında o an için yetersiz kalır. Olağanüstü bu durumlarda olay
yerinde ve sağlık kurumuna gelen acil hastaları muayene edecek, yatıracak
sedye bile kalmaz, mevcut hekim ve diğer personel ihtiyacı karşılayamaz. Olay
yerinde ve hastanedeki sağlık hizmetleri ile ambulans giriş-çıkışı imkansız hale gelir. Bu kötü zincirin oluşmasını
engellemek için önceden “Olağanüstü Durum
Planlaması” yapmak ve bu plan çerçevesinde medikal tim ve
ekiplerin oluşturulması, eğitimi ve standart donanımının
sağlanması mecburiyeti vardır.
Büyük afetlerde olayın genişliği ve büyüklüğüne göre bölgenin, hatta ülkenin imkanları yetersiz kalabilir, hatta diğer ülkelerden
yardım istenebilir. Ülkemizde uluslararası standartlara uygun olarak sağlık
bakanlığının kontrolünde oluşturulacak "medikal ekipler", hem
ülkemizde hem de ülkemiz dışında oluşan afetlerde hizmet verebilir. Mümkün
olduğunca gönüllülük ve yerellik ön plana alınarak oluşturulacak bu medikal
ekiplerle kitle zayiatı en az seviyeye düşürülebilir. Arama kurtarma
ekiplerince ulaşılan enkaz altındaki yaralılara enkaz altında başlayan ve
taşıma aracına kadar geçen sürede gerekli tıbbi müdahaleler yapılabilir.
Ülkemizde meydana gelen 17 Ağustos, 12 Kasım ve Bingöl depremlerinde son
yıllarda iyi bir düzeye gelen kurtarma hizmetlerine karşın bu ekiplerle
birlikte çalışacak,enkaz altında yaralıya
ulaşıldığında bir ekip anlayışıyla çalışan medikal kurtarma (UMKE) ekibin
olmayışı ve/veya yetersizliği sonucu enkaz altındaki yaralılara yeterince
sağlık hizmeti verilemediği tespit edilmiştir. Bir medikal kurtarma ekibi
(UMKE) tarafından enkaz altındaki hasta/yaralıya zamanında tıbbi müdahale
büyük önem taşımaktadır. Bu süre zarfında afetzedeye zamanında tıbbi müdahale
edilememesi, enkazdan çıkarılma ve sevk aracına taşınma sırasında çağdaş
teknikler kullanılamaması hayatı tehdit eden kalıcı sağlık sorunlarının
(organ kaybı, organ yetersizliği) ortaya çıkmasına neden olur. Öte yandan
olay yerinde, yaralıların naklinde veya acil tedavi noktalarında kaynakların
ve sağlık hizmetlerinin, afet sağlık yönetim ilke ve tekniklerine uygun
olarak harekete geçirilememesi; kaynakların yeterli, hatta ihtiyaç fazlası
olmasına rağmen yeterince verimli kullanılamaması sonucunda; kargaşa
yaşanmasına dolayısıyla tıbbi müdahalenin gecikmesine, ölüm ve sakatlıkların
artışına yol açmaktadır. Ülkemizdeki bu açığın giderilmesi ve afetlere modern
sağlık yönetimi ilkeleri doğrultusunda müdahale edilmesi ile,
artık enkaz altında biran önce gerekli uygun tedaviyi alamadığından, uygun şekilde
enkazdan çıkarılıp taşınmadığından dolayı hayatını kaybeden veya kalıcı
sağlık sorunları gelişen birçok hasta sağlıklı bir şekilde yaşamını
sürdürebilecektir. Projenin
Amacı :
Yurdumuzda; başta deprem olmak üzere yaşanabilecek olası
afetlerde iyi eğitilmiş ve ihtiyaca uygun olarak donatılmış gönüllü ekipler
aracılığıyla en kısa sürede enkaza yönelik medikal kurtarma (UMKE)
hizmetlerinin sunulması, en hızlı ve güvenli şekilde hasta/yaralı naklinin
sağlanması, nakil sonrasında acil tedavi ünitelerinin ve hizmetinin temini ve
tüm işler için gerekli profesyonel yönetim organizasyonunun oluşturulması
yoluyla afetlerde ölüm ve sakatlıkların kabul edilebilir sınırlara
çekilmesidir. Oluşturulacak medikal kurtarma (UMKE) ekipleri ile, arama kurtarma ekiplerinin koordineli çalışmasıyla
enkaz altından veya diğer tehlikeli ortamlardan afetzede kurtarma işi, özel
eğitim almış ekiplerce yapılacaktır. Sonuçta gecikmiş kurtarmaya bağlı
ölümler en aza indirilecektir
Afetlerin
sonuçları ölüm yaralanma, sakat kalma ve hastalanma gibi doğrudan sağlıkla
ilgili olaylardır. Konuya, acil sağlık işlemleri açısından bakıldığında, olay
anından başlayarak, üç ile beş gün içinde sağlık sektörünün işlevleri sona
erer ve olağan sağlık hizmetleri dönemine geçilir. Ancak, tüm faktörlerin bir
bileşkesi olarak ortaya çıkan afet ortamında, bir ya da birkaç canın
kurtarılması, manen ve moral açıdan çok büyük önem taşır. Bu nedenle de
toplumun bütün dikkati sağlık sektörüne çevrilir. Bu çerçevede söz konusu
çalışmanın kapsamı aşağıdaki gibi belirlenmiştir: A
- Medikal kurtarma Afetlerdeki ölümlerin büyük çoğunluğu, olay
sırasında ve ilk bir kaç saat içinde oluşur. Kurulacak medikal kurtarma
(UMKE) timleri ile afetlerde hasta/yaralılara modern kurtarma ve tıp
teknikleri kullanılarak müdahale edilecektir. Bu sayede afetlerde meydana gelen
engellenebilir ölümlerin azaltılması sağlanacaktır. a) Gecikmiş kurtarmaya bağlı ölümler: Olaydan hemen sonra yaşamını
yitirmeyen; ancak enkaz altında, yangın bölgesinde, suda kalma gibi olayın
etkileri altında kalması devam eden kişilerin yaşamını sürdür tüm işlerden
acil ve önceliklidir. Bu ölümlerin azaltılması doğrudan kurtarma
hizmetlerine, diğer bir anlatımla zamanında kurtarmaya bağlıdır.
Oluşturulacak medikal ekiplerle arama kurtarma ekiplerinin koordineli
çalışmasıyla enkaz altından veya diğer tehlikeli ortamlardan afetzede
kurtarma işi, özel eğitim almış ekiplerce yapılacaktır. Sonuçta gecikmiş
kurtarmaya bağlı ölümler en aza indirilecektir. b) Kurtarma ölümleri: Afet durumlarında ölümlerin ve sakatlıkların bir kısmı
kurtarmanın usulüne uygun yapılmaması sonucu meydana gelmektedir. Bu ölümleri
ve sakatlıkları azaltmak için, enkaz altından yaralı kurtarma konusunda
eğitim almış kurtarma ekipleri kurulmalıdır. Bu niteliğe uygun yeterlikteki
ekiplerle enkaz altına profesyonel medikal kurtarma ekiplerinin (UMKE)
müdahalesi ve bu müdahale ile kurtarma ölümlerinin önüne geçilmesi
sağlanacaktır. B
- Hasta Nakli Afet bölgesinden yaşam desteği merkezleri ve daha gerideki yerleşik
hastaneler arasında yaralı taşıyacak tahliye zincirine (ambulanslara)
gereksinim vardır. Oluşturulacak hasta nakli sistemi ile olay bölgesindeki
hasta/yaralılar en hızlı ve güvenli bir şekilde tedavilerine en uygun
merkezlere nakledilecektir. Nakil kamu veya özel sektör ambulansları ile
gerçekleştirilecektir. Bu sistemin koordinasyonu '112 Acil Sağlık Hizmetleri
' kapsamında yapılacaktır. Yetişmiş nakil personeli sayesinde, donanımlı
kara, hava veya deniz ambulansları kullanılarak kötü sonuçlardan kaçınılmış
olunacaktır. C
- Acil Tedavi Afetlerde, sağlık sektörünün öncelikli görevi, yaralananlara tıbbi
bakım hizmeti vermektir. Afetin var olan sağlık birim ve hizmetlerini tamamen
ya da kısmen devre dışı bırakması halinde, derhal olay yerinde acil müdahale
istasyonları ile olay yerinde yaşam desteği ve müdahale gerektiren olgulara
bu hizmetlerin verileceği merkezlerin kurulması gerekir. Olay sırasında
hastanede olan ve yoğun bakım gören olgulardan (kardio
vasküler ünite bağlı olanlar, ameliyat masasında ya
da yoğun bakımda olanlar, renal dialize
bağlı olanlar, diabet komasındakiler, zor doğum
yapmakta olanlar vb) bazıları, elektriklerin kesilmesi, oksijen borularının
patlaması ve personelin paniklemesi gibi nedenlerle kaybedilir. Bu tür
ölümler, sağlık hizmet birimlerinin fizik yapısı ile ilgili olup, hizmet
binalarının güvenli olmaması, elektriklerin kesilmesi halinde otomatik
jeneratör sisteminin devreye girmemesi, oksijen, su gibi maddelerin ve acil
müdahale birimlerinin yedekli olmamasına bağlıdır. Afet öncesi dönemde
gerekli yapıların ve düzeneklerin kurulması ile ölümlerin azaltılması
olanaklıdır. Afet durumlarında sabit tedavi ünitelerini hizmet dışı
kaldığından önceden oluşturulacak, hasta yaralılara acil ameliyat dahil ileri
müdahale imkanı verebilen mobil acil müdahale ünitelerinin (her türlü iklim
şartlarında optimal çalışabilen) temin edilmesi
gerekir. Bu ünitelerin afet sonrasında en kısa sürede afet bölgesinde
faaliyete sokulmasıyla hasta/yaralılara acil müdahale (ameliyat, dializ, yogun bakım) hizmetleri
ile travma sonrası psikolojik destek hizmetleri
verilebilir. Bunun sonucunda sistemin ve hizmetin kesintiye uğramasından kaynaklanan
kalıcı sağlık sorunları gelişen birçok hasta sağlıklı bir şekilde yaşamını
sürdürebilecektir. D
- Sağlıklı Afet Yönetimi Her türlü organizasyonun en hızlı ve amaca uygun olarak
faaliyet göstermesinin ve başarısının temelinde, her türlü kaynağı zamanında
ve yerinde kullanabilen profesyonel yönetim anlayışı yatmaktadır. Bu durum
özellikle afetler gibi olağanüstü durumlarda daha farklı özelliklerde; hızlı
ve yerinde kararlar verip uygulayabilen yönetim kapasitesini
gerektirmektedir. Özellikle afet gibi olağanüstü hal durumlarında genellikle
bir yönetim zaafiyeti ile karşılaşılmakta; bu
şekilde kaynak israfı yaşanmakta, ama en önemlisi de zamanla yarış halinde
olunması gereken durumlarda ölümler veya kalıcı sakatlıklar gibi geri
dönülemez zararlar ortaya çıkmaktadır. Oysa afet durumlarında
profesyonelleşmiş sağlık yöneticileri ve onlar tarafından hayata geçirilecek
sağlık organizasyonu sayesinde yukarıda sözü edilen sorunlar en aza
indirilebilecektir. Karşılaşılan bir afet durumunda Bakanlık Merkez ve il düzeyinde
modern afet sağlık yönetim ilkelerini uygulayabilen, kalıcı yönetim
kapasitesinin oluşturulması afette hızlı ve etkin müdahalenin ilk
basamağıdır. Merkezde ve illerde oluşturulacak sağlık yönetim kapasitesi ile
ulusal ve yerel kaynaklar en hızlı ve amaca en uygun şekilde harekete
geçirilecek, karmaşa en aza indirilmiş olacak, ihtiyacı olanlara her türlü
sağlık hizmeti yerinde; en hızlı bir şekilde, zamanında ve etkili olarak
sunulabilecektir. Projenin
Hedefleri :
Medikal Ekipler ve Özellikleri
Yönetim
Ekibi ve Özellikleri
EĞİTİMLER
Medikal eğitimler, medikal kurtarma ekiplerin (UMKE) afetlerde nasıl
davranmaları, nasıl tıbbi yardım yapmaları ve hangi yanlışlardan kaçınmaları
gerektiği konusunda temel bilgilerin verilmesini sağlayacaktır. Temel teorik
ve istasyon eğitimlerinin yanı sıra medikal kurtarma ekipleri uygulama
bölgesinde gerekli tatbikatları da yapacaktır Ayrıca mobil acil yardım
ünitelerinin kullanıcı eğitimleri de yapılacaktır. Bu eğitimlerin projede ek
olarak konulan medikal ekiplerin acil kurtarma eğitimlerinin dışında bir
eğitim programıyla ve tedarikçi firmalar tarafından verilmesi sağlanacaktır.
Medikal Kurtarma Ekip Eğitim Programı • Deprem
eğitimi ve uygulaması • Müdahale
eğitimi ve uygulaması •
İlkyardım eğitimi ve uygulaması temel konularını içermektedir. UMKE EĞİTİM KONULARI - NBC, - Enkaz ve Çevre Güvenliği, - Psikolojik destek/ Şoklara müdahale, - Temel kampçılık/ Dağcılık, - Kazalara Temel yaklaşım, - İletişim / haberleşme, - Afet yönetimi, - Etik / Kültürel özelliler, - Tedarik, Kriz yönetimi, - Uluslar arası işaretler / Sinyalizasyon, - Fizik / Kondisyon. UMKE
Malzemeleri Ekibimizin
kullandığı özel Malzemeler bulunmaktadır.Bunlar
Kişisel ve Takım ekipmanlarından oluşmaktadır bunlar: 1-Kişisel
ekipmanlar Medikal
kurtarma (UMKE) ekibinin çalışma alanları afetlerde enkaz bölgeleri olduğu
için giyimleri de bu şartlara uygun olmalıdır. Medikal ekip üyesinin
kıyafetleri, enkazda koruyucu, dayanıklı, rahat ve bazı medikal malzemeleri
barındırabilmek açısından bol cepli olmalıdır. Ayrıca enkazda takılabilmeyi
meydana getirebilecek teferruatlardan da uzak ve sade olmalıdır. Her ekip
üyesi için; §
Baret ( Havalandırmalı ) §
Kafa lambası ( Barete takılabilir ve beyaz ışıklı ) §
Tulum ( üzerinde isim, kurum amblemi ve kan grubunun yazılı olduğu tek
parça ve bol cepli ) §
Çelik burunlu bot ( Uzun konçlu ) §
İş eldiveni §
Koruyucu gözlük §
Toz maskesi §
Yedek pil §
Makas, çengelli iğne, kırmızı ve normal kurşun kalem, tükenmez kalem
barındıracak bir çanta §
Mont §
Sırt çantası ( Özel eşyaların konulabileceği, üzerinde isim yazılı ) 2-Takım ekipmanları A-Medikal
§
Medikal çanta ( Her ekip için bir adet, enkaz şartlarına göre tüm
gerekli ekipmanı barındıracak şekilde) §
Medikal çanta küçük boy §
Kaşık sedye §
Amputasyon çantası §
Sırt tahtası ( boyunluklu ) §
Medikal malzeme ve stoklar §
Kurtarma aracı B-Lojistik
§
Çadır ( üç mevsim iki ve dört kişilik ) §
Uyku tulumu ( + 10, - 17 ) §
Mat §
Kamp malzemeleri ( Tüp, kap kacak vs. ) §
Jeneratör §
Projektör ( Ayaklı ) §
Güvenlik şeridi ve hunileri §
Yiyecek §
İlk yardım ve lojistik çadırdan oluşmaktadır. |